Ojciec zostawił mieszkanie i oszczędności zięciowi. Mnie zostawił pytanie, czy naprawdę go znałem

— Jak to wszystko Piotrowi? — zapytałem, chociaż notariusz przed chwilą przeczytał dokładnie to samo zdanie drugi raz.

Moja żona ścisnęła mnie pod stołem za kolano. Piotr patrzył w okno. Miał na sobie granatowy sweter ojca, ten, który kupiliśmy mu z Magdą na ostatnie święta.

Nie mogłem oderwać od niego wzroku.

Mieszkanie na poznańskich Ratajach, działka i sto czterdzieści tysięcy oszczędności. Wszystko dostał mąż mojej siostry, która nie żyła od sześciu lat. Ja, jedyny żyjący syn, nie dostałem nic.

— Wiedziałeś? — zwróciłem się do niego.

Potarł dłonią usta.

— Kazik chciał spokoju. Nie rób tego tutaj.

Kazik. Mój ojciec nagle stał się dla niego Kazikiem.

Jeszcze trzy tygodnie wcześniej klęczałem w łazience ojca i zmieniałem pęknięty wężyk pod umywalką. Ojciec siedział na taborecie, podawał mi narzędzia i śmiał się, że po sześćdziesiątce wreszcie nauczyłem się czegoś pożytecznego. Miałem czterdzieści osiem lat. Zawsze tak żartował.

Na odchodnym wcisnął mi do ręki słoik ogórków.

— Dla Magdy. Ty i tak wszystko zjesz po drodze.

Tak wyglądało nasze ostatnie zwykłe spotkanie.

Przez cztery lata po zawale woziłem go do kardiologa, ustawiałem leki w pudełku, robiłem większe zakupy. Czasem warczałem, kiedy dzwonił trzeci raz, żeby zapytać o ten sam rachunek. Potem oddzwaniałem i przepraszałem. Nie byłem idealnym synem. Ale byłem.

Piotr przychodził wieczorami. Oglądali mecze, grali w karty. Po śmierci Ewy został w rodzinie. Sam mówiłem ojcu, żeby go zapraszał, bo chłop też nie ma lekko.

Po wyjściu z kancelarii zatrzymałem go przy samochodzie.

— Co mu powiedziałeś?

— Może po prostu mnie lubił, Andrzej.

Powiedział to cicho. Wolałbym, żeby mnie uderzył.

W domu Magda postawiła przede mną herbatę. Nie wypiłem ani łyka.

— Mamy prawo pytać — powiedziała. — Ale nie możesz od razu zakładać oszustwa.

— To dlaczego przede mną ukrywał testament?

Nie odpowiedziała. Za ścianą sąsiad wiercił, w zlewie leżały talerze po śniadaniu. Wszystko było normalne, aż mnie od tego mdliło.

Tydzień później pojechałem do mieszkania ojca po swoje narzędzia. Piotr otworzył dopiero po dłuższej chwili. W przedpokoju stały worki z ubraniami.

— Już go pakujesz?

— Muszę coś z tym zrobić.

Wszedłem do kuchni. Na lodówce wciąż wisiała moja kartka z godzinami przyjmowania leków. Obok niej zobaczyłem wydruk oferty prywatnego domu opieki pod Poznaniem.

Znałem tę ofertę. Wysłałem ją Piotrowi pół roku wcześniej, kiedy Magda miała operację, a mnie groziła utrata pracy za kolejne zwolnienia. Chodziło o dwa tygodnie opieki po planowanym zabiegu ojca.

Na wydruku ktoś dopisał długopisem: „Andrzej chce sprzedać mieszkanie”.

— Co to jest?

Piotr stanął w drzwiach.

— Bał się, że go oddasz.

— Na dwa tygodnie! Rozmawialiśmy o tym wszyscy przy tym stole!

— Ty mówiłeś o kosztach. On słyszał coś innego.

Pamiętałem tamtą rozmowę. Powiedziałem ojcu, że nie dam rady być jednocześnie w pracy, w szpitalu u żony i u niego. Przesunął wtedy cukiernicę na drugi koniec stołu. Myślałem, że się obraził. Wieczorem dzwonił już normalnie.

— A ty co mu mówiłeś później? — zapytałem.

Piotr zaczął zwijać wydruk.

— Że przy mnie nigdzie nie będzie musiał iść.

Wyrwałem mu kartkę. Nie dumny jestem z tego, ale tak było. Ręce trzęsły mi się tak mocno, że rozdarłem papier przy rogu.

Wtedy powiedział, że ojciec pomagał mu spłacać pożyczki. Że po śmierci Ewy zostały długi. Przez te wszystkie lata o nich nie wspomniał.

— Ile dostałeś?

— Nie będę się przed tobą rozliczał.

Poszedłem do prawniczki. Wyjaśniła, że poczucie krzywdy nie unieważnia testamentu. Sam wiek ojca ani leki na serce również niczego nie przesądzają. Mogłem dochodzić zachowku, ale zarzut nacisku wymagał dowodów, nie mojego przekonania.

Poprosiła, żebym spisał daty, rozmowy i nazwiska świadków. Pierwszy raz od pogrzebu miałem coś konkretnego do zrobienia.

Sąsiadka ojca potwierdziła, że bał się przeprowadzki. Powiedziała też coś, co zabolało bardziej niż testament.

— Czekał, aż pan mu obieca, że zostanie w domu.

Przecież mógł mnie zapytać. Potem przypomniałem sobie, ile razy odpowiadałem mu: „Tato, nie zaczynaj znowu”.

Nie wycofałem sprawy. Chcę wiedzieć, kiedy powstał testament i co wtedy ojciec słyszał od Piotra. Nie wiem jeszcze, co zdołam ustalić.

Najgorzej wieczorem. Biorę telefon, żeby zadzwonić do ojca, i przez sekundę naprawdę wierzę, że mi to wyjaśni.

Czy mogę domagać się prawdy, nie zamieniając całej naszej bliskości w spór o mieszkanie? I jak mam uwierzyć, że mnie kochał, skoro tak bardzo bał się właśnie mnie?