Przyjęłam syna z rodziną, żeby nie stracili dachu nad głową. Po pół roku usłyszałam, że w swoim mieszkaniu mam już niewiele do powiedzenia

— Przecież to mieszkanie i tak kiedyś będzie moje. Nie rozumiem, po co robisz awanturę o szafę.

Paweł stał w przedpokoju z wiertarką. Na podłodze leżały drzwiczki naszej szafy, a obok, w worku na gruz, albumy i pudełko z listami od mojego ojca. Schyliłam się po nie tak gwałtownie, że zabolały mnie plecy.

— Kto pozwolił ci wyrzucać nasze rzeczy?

— Nikt niczego nie wyrzuca. Robię miejsce. Mamo, mieszkają tu teraz dzieci.

Jakbym nie wiedziała. Od sześciu miesięcy budziłam się na rozkładanej kanapie w salonie, pod kocem, który każdego ranka musiałam chować, żeby wnuki mogły oglądać bajki.

Kiedy poprosili o pomoc, nie zastanawiałam się długo. Pawłowi nie przedłużono umowy w magazynie. Karolina pracowała w drogerii, ale z jej pensji nie dało się zapłacić trzech tysięcy za wynajem i utrzymać czworga ludzi.

— Dwa, najwyżej trzy miesiące — obiecał syn. — Stanę na nogi i znikamy.

Mamy z mężem trzy pokoje w bloku pod Łodzią. Czterdzieści lat spłacania, remontowania, odkładania na wszystko. Henryk brał dodatkowe zmiany w zakładzie, ja sprzątałam biura przed pracą w szkolnej kuchni. Nigdy nie mieliśmy dużo, ale mogliśmy zamknąć drzwi i odpocząć.

Oddaliśmy młodym sypialnię, dzieciom mały pokój. Sami przenieśliśmy się do salonu.

Pierwsze tygodnie były nawet miłe. Zosia siadała mi na kolanach, kiedy obierałam ziemniaki. Franek czekał na dziadka pod drzwiami. Gotowałam większy garnek zupy i myślałam, że jeszcze trochę, że trzeba im pomóc.

Potem zaczęły znikać drobiazgi.

Mój fotel przeszkadzał przy pudełkach z zabawkami, więc trafił do piwnicy. Henryk nie mógł oglądać wiadomości, bo dzieci zasypiały przy otwartych drzwiach. Karolina przełożyła wszystkie naczynia, a gdy spytałam o ulubiony kubek, westchnęła:

— Naprawdę musimy każdy szczegół konsultować?

Rachunek za prąd wzrósł, wody zużywaliśmy prawie dwa razy tyle. Paweł znalazł pracę jako kierowca, ale gdy poprosiłam o dokładanie do opłat, powiedział, że najpierw musi spłacić kartę kredytową.

Nie chciałam wyciągać ręki do syna. Głupie to było, bo przecież płaciłam za niego z emerytury, ale tak właśnie czułam.

Henryk milczał coraz częściej. Dopiero pewnego wieczoru, gdy młodzi pojechali na zakupy, zobaczyłam, że siedzi na brzegu kanapy w kurtce.

— Gdzie idziesz?

— Nigdzie. Chciałem posiedzieć na ławce, ale pada.

Zrobiłam mu herbatę. Nie spytałam od razu, dlaczego nie zdejmie kurtki.

— Ja tu już nie mam gdzie usiąść, żeby nikomu nie przeszkadzać — powiedział w końcu.

Nazajutrz chciałam porozmawiać z Pawłem. Usłyszałam, że przesadzamy, bo starsi ludzie nie lubią zmian. Potem znalazłam te albumy w worku.

Wieczorem położyłam przed synem rachunki i kartkę z wydatkami.

— Od przyszłego miesiąca dokładacie się do opłat i zakupów. I ustalamy, do kiedy tu zostajecie.

Karolina odsunęła talerz.

— Czyli wyrzucasz wnuki?

Z kuchni dobiegł brzęk łyżeczki. Zosia stała w drzwiach w piżamie.

— Babciu, nie możemy tu mieszkać?

Przykucnęłam przy niej, chociaż kolana od dawna mi dokuczały.

— Kochanie, to rozmowa dorosłych. Ty nic złego nie zrobiłaś.

Paweł patrzył w stół. Poczekałam, aż Karolina odprowadzi małą do łóżka.

— Nigdy więcej nie rozmawiajmy o tym przy dzieciach — powiedziałam.

— To ty zaczęłaś z terminami. Mam brać kolejny wynajem, skoro tutaj są trzy pokoje? Po waszej śmierci zostanę z tym mieszkaniem, a teraz mam nabijać kieszeń obcemu?

Henryk odłożył okulary.

— My jeszcze żyjemy, synu.

Zapadła cisza. Paweł potarł twarz, ale nie przeprosił.

Następnego dnia poszłam do punktu nieodpłatnej pomocy prawnej. Wstydziłam się opowiadać obcej kobiecie, że boję się postawić warunki we własnym domu. Wyjaśniła mi, że nie muszę oddawać mieszkania za życia, i pomogła przygotować pisemne ustalenia dotyczące dalszego pobytu.

Daliśmy młodym cztery miesiące. Mieli płacić swoją część rachunków, szukać mieszkania i niczego nie przerabiać bez naszej zgody.

Przez tydzień Paweł prawie się do mnie nie odzywał. Karolina płakała, że nie uzbierają kaucji. Zaproponowaliśmy pomoc, ale tylko jednorazową, w kwocie, na którą było nas stać.

Wyprowadzili się pod koniec ustalonego terminu. Wynajęli mniejsze mieszkanie, dalej od centrum. Paweł przy pożegnaniu powiedział, że nie spodziewał się po mnie takiego chłodu.

Przepłakałam wieczór. Rano Henryk przyniósł z piwnicy mój fotel i przez pół godziny odkurzał tapicerkę.

Wnuki przychodzą w soboty. Syn nadal jest zdawkowy. Czasem odkładam telefon i zastanawiam się, czy mogłam powiedzieć to łagodniej.

Nie żałuję, że im pomogłam. Czy naprawdę jednak musiałam wybierać między spokojem we własnym domu a bliskością z synem?