Mąż znalazł moje ukryte oszczędności i nazwał mnie złodziejką. Wtedy córka położyła na stole swoje kieszonkowe
— Tysiąc osiemset czterdzieści złotych. Skąd to masz?
Paweł stał w kuchni z moją zimową kurtką przewieszoną przez rękę. Na stole leżała rozdarta koperta. Właśnie odcedzałam ziemniaki. Woda chlusnęła mi na nadgarstek, ale nawet nie poczułam bólu.
— Oddaj — powiedziałam.
Spojrzał na mnie tak, jakbym uderzyła go przy obcych.
— Ty przede mną pieniądze chowasz? Ja sobie wszystkiego odmawiam, a ty okradasz rodzinę?
Z pokoju wyszła nasza dwunastoletnia córka, Zosia. Miała na sobie koszulkę od piżamy, za krótką w rękawach. Obiecywałam jej nową od listopada.
Nie zaczęło się od kopert ani awantur. Na początku Paweł po prostu „lepiej liczył”. Pracował w hurtowni budowlanej, ja w szkolnej stołówce. Zaproponował wspólne konto, żeby łatwiej spłacać mieszkanie. Potem uznał, że jedna karta wystarczy, bo druga kosztuje.
Karta została u niego.
Dostawałam gotówkę na zakupy. Musiałam przynosić paragony i kłaść je obok cukiernicy. Wieczorami sprawdzał ceny, stawiając długopisem małe znaki przy pozycjach.
— Jogurt za trzy czterdzieści? Był tańszy.
— Tego tańszego Zosia nie zje.
— Jak zgłodnieje, to zje.
Przez długi czas mówiłam sobie, że jest odpowiedzialny. Mój ojciec przepijał wypłatę, więc mężczyzna, który pilnował rachunków, wydawał mi się bezpieczny. Naprawdę tak myślałam. Wstyd mi teraz, ale tak było.
Najpierw przestałam kupować rzeczy dla siebie. Później zaczęłam chować w torbie podpaski pod chlebem, chociaż przecież i tak widział je na paragonie.
Kiedy Zosia potrzebowała antybiotyku, Paweł kazał mi objechać trzy apteki. Miała gorączkę, siedziała owinięta kocem u mojej siostry, a ja stałam na przystanku i porównywałam ceny przez telefon.
Różnica wyniosła siedem złotych.
W domu zapytał, czemu kupiłam bilet zamiast wrócić pieszo.
Raz spróbowałam rozmawiać przy jego matce. Liczyłam, że powie mu coś, czego ode mnie nie chciał słuchać.
— Przynajmniej na głupoty nie wydaje — odpowiedziała, wygładzając obrus. — Inne mają gorzej.
Paweł przez całą drogę do domu milczał. Potem przez tydzień dawał mi pieniądze tylko na konkretną listę. Bez złotówki więcej.
Zaczęłam odkładać po zebraniu w szkole. Wychowawczyni wspomniała, że Zosia jako jedyna nie wpłaciła na wycieczkę. Córka wcześniej powiedziała jej, że nie lubi jeździć autokarem.
— Czemu mnie nie poprosiłaś? — zapytałam w domu.
Wzruszyła ramionami.
— Bo potem tata mówi, że przez nas nie ma życia.
Wieczorem poszłam do łazienki, odkręciłam kran i płakałam tak cicho, że aż rozbolało mnie gardło.
Zaczęłam skracać spodnie sąsiadkom. Maszynę miałam jeszcze po mamie. Paweł uważał, że robię to z grzeczności. Brałam po dwadzieścia, trzydzieści złotych. Czasem kupowałam tańszy proszek, a różnicę odkładałam. Liczyłam te pieniądze, kiedy spał.
Nie planowałam od razu ucieczki. Chciałam móc kupić córce buty bez przygotowywania przemowy. Dopiero później zaczęłam sprawdzać ceny wynajmu pokoju.
A teraz moja koperta leżała przed nim.
— To za szycie — powiedziałam. — Moja praca.
— Mieszkasz za darmo? Prąd też twój?
Wyciągnęłam rękę. Cofnął banknoty i schował je do kieszeni.
— Od jutra twoja wypłata idzie bezpośrednio na ratę. Skoro nie potrafisz być uczciwa.
Wtedy Zosia podeszła do stołu. Położyła na nim dwie monety pięciozłotowe.
— Masz, tato. Tylko już na mamę nie krzycz.
Paweł zamilkł. Ja patrzyłam na te dziesięć złotych. Dostała je od mojej siostry na szkolny kiermasz i nosiła w kieszeni bluzy od trzech dni.
— Zosiu, ubierz się — powiedziałam.
— Nie rób przedstawienia — syknął. — Dokąd pójdziesz?
Nie odpowiedziałam. Zadzwoniłam do siostry. Głos mi się łamał, musiałam dwa razy powtórzyć, żeby po nas przyjechała.
Pakowałam dokumenty, leki i podręczniki do torby po pościeli. Paweł chodził za mną. Najpierw straszył, że nie pozwoli zabrać dziecka. Potem mówił, że przesadzam, że przecież mnie nie uderzył.
Na klatce schodowej nagle zaproponował, że odda połowę pieniędzy.
— Całość — powiedziałam.
Rzucił banknoty na szafkę na buty. Pozbierałam je, chociaż ręce tak mi drżały, że część spadła na podłogę.
U siostry śpimy z Zosią na rozkładanej kanapie. Zmieniłam konto do wypłaty i zapisałam się na bezpłatną poradę prawną. Jeszcze nie złożyłam pozwu. Boję się raty, sądu i tego, co Paweł powie córce, kiedy zostaną sami.
Wczoraj kupiłam jej piżamę. Przy kasie odruchowo wybrałam paragon i przez chwilę zastanawiałam się, komu mam go pokazać.
Czy można żałować tylu wspólnych lat i jednocześnie tęsknić za człowiekiem, od którego się odeszło?
Ja jeszcze tęsknię. Ale Zosia pierwszy raz od dawna zaprosiła koleżankę i nie spytała, czy mogą zjeść po drugim jogurcie.